۱۰ دلیل ابتلا به کبد چرب | راهنمای پیشگیری و درمان کبد چرب

کبد چرب

کبد چرب یکی از بیماری‌هایی است که ارتباط مستقیم و موازی با سبک تغذیه غلط دارد است. به همان میزان که شما تغذیه نادرست و غیراصولی داشته باشید به سمت چرب شدن کبدتان در حرکت هستید. پس قابل استنباط است که در صورت تغذیه صحیح و سرشار از مواد مفید برای بدن احتمال بروز کبد چرب در شما بسیار پایین است. علاوه بر تغذیه نامناسب و پر از قند و چربی, مواردی چون دیابت, بیماری‌های عفونی, مصرف الکل و عدم تحرک و اضافه‌وزن نیز در بروز کبد چرب تأثیر دارد. امروزه در اغلب کشورها درصد ابتلا به کبد چرب در بین بزرگ‌سالان و نوجوانان رو به افزایش بوده و ازاین‌رو مدیریت و آگاه‌سازی در این مورد اهمیت زیادی پیداکرده است. اما خبر خوب در مورد کبد چرب این است که در صورت رعایت مواردی که در ادامه ذکر می‌شود درمان ممکن بوده و به دلیل قدرت بالای کبد در بازسازی و نوسازی سلول‌های خود, ترمیم آن به‌سرعت انجام می‌شود. پس در صورت داشتن روتین غذایی اشتباه و یا به دلایل دیگر تصور می‌کنید که مبتلا به کبد چرب هستید از همین لحظه اقدام به اصلاح و تغییر عادت‌ها کنید. تا هر چه زودتر کبدتان نفس راحتی کشیده و خود را از نو بسازد.

کبد چرب چیست

کبد درواقع فیلتر بدن برای غذای ورودی است. هر آنچه که شما به عنوان غذا وارد بدن خود می‌کنید پس از رد شدن از صافی کبد وارد سایر بخش‌ها شده و جهت تأمین انرژی سلول‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. وقتی غذا می‌خورید, این مواد غذایی پس از معده وارد کبد شده و در این بخش مواد مفید و مضر موجود در غذا جداسازی می‌شود. در این حالت سموم به یک‌طرف, چربی‌ها یک سمت و بخش مفید موردنیاز بدن نیز در سمتی دیگر قرار می‌گیرند. سموم تفکیک شده از راه‌های مختلفی همچون ادرار, تعریق و ... از بدن خارج‌شده و مواد مفید نیز به عنوان سوخت به سلول‌ها فرستاده می‌شود. چربی‌ها در فرآیندی آرام و مداوم شکسته شده و جذب و یا زیر پوست جهت گرم کردن بدن استفاده می‌شود. حال اگر حجم چربی‌های ورودی به بدن بالا باشد کبد در شکستن و پردازش آن دچار مشکل شده و در بافت خود ذخیره می‌کند. لازم به ذکر است که چربی‌هایی رسوب کننده در بافت کبد, علاوه بر چربی غذا, ناشی از مصرف قند و کربوهیدرات بی‌رویه نیز هست. درنهایت وقتی چربی کبد شما ۱۰ درصد به بالا باشد, در پزشکی به آن کبد چرب گفته می‌شود. در چنین حالتی در عملکرد نرمال کبد مشکل و اختلال ایجاد شده و در صورت ادامه این شرایط پس از مدتی فرد دچار سیروز کبدی و سپس نارسایی کبد خواهد شد. 

 

انواع کبد چرب

کبد چرب به دو دسته کبد چرب الکلی و کبد چرب غیر الکلی تقسیم شده و بر اساس شدت بیماری و قرار داشتن در هر مرحله از بیماری کبد چرب در هر دو نوع گرید بندی می‌شود:

• کبد چرب گرید 1: ساده ترین و ابتدایی ترین نوع کبد چرب که در اثر غذای ناسالم شکل می‌گیرد.
• کبد چرب گرید 2: دومین مرحله از کبد چرب است که با رژیم غذایی قابل درمان است.
• کبد چرب گرید 3: مرحله خطرناک کبد چرب که برای درمان باید تمام سبک زندگی فرد از قبیل تغذیه و تحرک اصلاح شده و داروهای مرتبط استفاده گردد.
• کبد چرب گرید 4: سیروز کبدی که برای درمان فرد باید عمل پیوند کبد انجام دهد.

کبد چرب الکلی

وقتی شخص به میزان زیاد و مداوم الکل می‌نوشد, بدن وی مقدار زیادی از سموم مضر تولید کرده و آسیب‌های اولیه به کبد آغاز می‌شود. حتی پس از همان یک‌بار نوشیدن الکل تا دو هفته اثرات مخرب الکل بر کبد ادامه دارد. با ادامه یافتن فرآیند تولید بی‌رویه چربی ناشی از مصرف الکل و تجمع بیش‌ازحد چربی‌ها در کبد, شخص دچار کبد چرب و به دنبال آن نارسایی کبدی می‌گردد. بیماری کبد چرب الکلی در ابتدا بی علامت است و شخص متوجه آسیبی که پس از هر بار مصرف الکل به بدن خود میزند نیست. به همین دلیل شرایط کبد روزبه‌روز حادتر شده و درنهایت نارسایی کبد با نشانه‌هایی از قبیل زیر بروز می‌کند:

• کمبود پروتئین 
• سوءتغذیه
• ضعف اندام‌های بدن 
• تورم شکم و چاقی شکم و پهلو
• اختلال در تمرکز و ضعف حافظه
• اختلال و مشکلات خواب

برای بهبود مشکلات ناشی از کبد چرب الکلی شخص باید حتماً الکل را ترک کند. چرا که حتی عمل جراحی کبد و پیوند کبد نیز با ادامه دادن مصرف الکل کارساز نیست.جالب است بدانید پس از ترک مصر ف الکل نیز بدن سه ماه زمان نیاز دارد تا کبد و سایر اندام‌ها را از آسیب‌ها و عوارضی وخیمی که الکل بر آن‌ها داشته پاک‌سازی و مجدداً بازسازی کند.

 

سیروز کبدی

سیروز کبدی نوع مهلکی از بیماری کبدی است که طی آن فرد دچار زخم در کبد می‌شود.  سیروز کبدی می‌تواند ناشی از هر نوع از بیماری کبد چرب باشد و در شرایطی بروز می‌کند که فرد سال‌ها دچار کبد چرب بوده و برای تشخیص و درمان اقدامی نکرده باشد. کاهش وزن و کم شدن اشتها, ضعف, خستگی مفرط و گیجی, خونریزی از بینی خارش پوست زردی پوست و چشم ,خوشه‌های شبکه مانند رگ‌های خونی در زیر پوست ,درد شکم و تورم شکم و پاها و بزرگ شدن پستان در مردان از عوارض سیروز کبدی برای بدن است.

دلایل ابتلا به کبد چرب

• چاقی و اضافه‌وزن بالا
• کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده 
• دیابت نوع ۲
• عدم فعالیت بدنی کافی
• کم‌کاری تیروئید
• مصرف بیش‌ازاندازه میوه
• در برخی موارد بارداری, کاهش سریع وزن, بیماری‌های عفونی مانند هپاتیت C و مصرف برخی از داروهای خاص نیز به تجمع غیر نرمال چربی‌ها در کبد و چرب شدن آن منجر می‌شوند.

 

ارتباط چاقی و کبد چرب

چاقی یکی از عوامل ابتلا به کبد چرب است. چرا که چربی‌های اضافه در بدن باعث بروز التهاب و تشدید ذخیره چربی می‌گردد. طبق تحقیقات ۳۰ تا ۹۰ درصد از افراد چاق به کبد چرب غیر الکلی مبتلا می‌شوند. جالب است بدانید که احتمال ابتلا به کبد چرب در افراد لاغر اما دارای چربی شکم و پهلو نیز وجود دارد. چرا که این چربی‌ها در عملکرد کبد و اندام‌های داخلی شکم مشکل ایجاد کرده و التهاب را در پی خواهند داشت.

ارتباط دیابت و کبد چرب

دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین از دیگر عواملی است که باعث شدت گرفتن انبار چربی‌ها در نقاط مختلف بدن می‌شود.

ارتباط هپاتیت C و کبد چرب

برخی بیماری‌های عفونی خاص مانند هپاتیت C نیز سبب ابتلا به کبد چرب می‌شود چرا که یکی از اصلی‌ترین عوارض هپاتیت C التهاب کبد و اختلال در عملکرد آن است.

کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده, سم خالص برای بدن

وقتی شخصی با اضافه‌وزن در وعده‌های غذایی میزان زیادی از کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده استفاده می‌کند, به‌یکباره میزان زیادی از منبع انرژی زودهضم را وارد بدن می‌کند. در چنین شرایطی بدن قادر به استفاده از تمام انرژی واردشده به بدن نبوده و میزان زیادی از آن را به‌صورت چربی در کبد ذخیره می‌کند. تکرار این‌چنین وعده‌های غذایی با کربوهیدرات‌هایی چون آرد سفید سبب هر چه بیشتر چرب شدن کبد و در ادامه نارسایی آن خواهد شد.

علائم کبد چرب

کبد چرب در ابتدای ابتلا به آن کاملاً بی علامت است و به همین دلیل فرد مبتلابه سبک غذا خوردن غلط خود ادامه می‌دهند. این دلایل باعث بدتر شدن روزبه‌روز شرایط، بیشتر شدن خطرات کبد چرب و گاها چند سال پس از ابتلا, کبد به مرحله‌ی بحرانی رسیده و علائمی ناشی از نارسایی و سیروز کبدی در فرد نمایان می‌شود.

• خستگی مزمن و ضعف بدن
• کاهش وزن یا کم‌اشتهایی
• حالت تهوع, گیجی، ضعف قوه تشخیص یا مشکل در تمرکز کردن و سردرد، سرگیجه و در مواردی تنگی نفس
• درد مرکز یا قسمت راست بالای شکم
• کبد ورم کرده
• تیره شدن رنگ پوست یا لک صورت، جوش روی گردن یا زیر بغل
• بوی بد دهان و سفید شدن زبان
• کهیر و حساسیت‌های پوستی و خارش پوست
• تعرق بیش‌ازاندازه و بوی نامطبوع و زننده بدن
• حلقه‌های تیره زیر چشم و زرد شدن چشم
• قرمزی، تورم و خارش چشم (حساسیت چشم)
• آکنه دوران بزرگ‌سالی (آکنه) ـ (جوش‌های قرمز اطراف بینی، گونه‌ها و چانه)
• ظاهر شدن خال‌ها و نقطه‌های مایل به قهوه‌ای روی پوست مانند لک صورت (خال‌های کبدی)
• قرمز شدن کف پا و دست
• سرخ شدن صورت یا افزایش تعداد رگ‌های خونی صورت (مویرگ‌ها/ رگ‌ها)

 

درمان کبد چرب

کبد چرب همان‌طور که ذکر شد قابل‌درمان بوده و با اصلاح غذایی و افزایش سطح کیفی سلامت بدن به‌مرور از بین خواهد رفت. جالب است بدانید کبد یکی از فعال ترین ارگان‌های بدن در ترمیم و بازسازی خود است. به همین خاطر هم پس از رعایت دستورالعمل‌های درمانی برای آن به‌سرعت بهبود میابد. راه‌هایی که می‌تواند سرعت درمان کبد چرب را افزایش دهد:

• اصلاح رژیم غذایی: از غذا خوردن تند, بدون گرسنگی و یا روی هم خوردن غذا اجتناب کنید.
• از مصرف لبنیات همراه غذا که خود یک غذای کامل است خودداری کنید.
• ماهی, گوشت گاو, میوه‌ها و تمام خوراکی‌های با طبع سرد و تر را بااحتیاط استفاده کنید.
• غلات سبوس‌دار, آجیل, سبزی‌های تازه و روغن‌های گیاهی را در برنامه خود بگنجانید.
• بین خواب و یا ناشتا آب سرد ننوشید.
• در صورت داشتن یبوست با روش‌های سنتی درمان را پیگیری کنید.
• کاهش وزن و از بین بردن چربی‌های اضافی
• نرمال کردن سطح کلسترول
• مدیریت دیابت با تزیق انسولین
• مراقبت از سلامت کبد
• نوشیدنی‌های آنتی‌اکسیدان داری چون چای سبز و قهوه بنوشید
• از طب سنتی و دم‌نوش‌ها برای پایین آوردن سطح چربی بدن و کبد کمک بگیرید.

راه های تشخیص کبد چرب

کبد چرب در آزمایش خون قابل‌تشخیص است؟ جواب قطعاً مثبت است. آزمایش خون یکی از بهترین روش‌ها برای تشخیص قطعی کبد چرب است. در آزمایش خون عملکرد آنزیم‌های کبدی بررسی‌شده و هرگونه اختلال در آن‌ها تشخیص داده می‌شود. علاوه بر آزمایش خون, نشانه‌های نرمال نبودن کبد و وجود مشکل در این بخش حیاتی از بدن در اغلب آزمایش‌ها قابل‌تشخیص است. در تست آنزیم‌های کبدی مشخص می‌شود که آیا این آنزیم‌ها درون کبد هستند و یا به دلیل چرب شدن کبد وارد جریان خون شده‌اند.

درمان فوری کبد چرب

هرگز فریب این دست تبلیغات را نخورید. چرا که نه کبد چرب و نه هیچ بیماری مشابه دیگری که طی ماه‌ها و سال‌ها شکل‌گرفته یک شبه و فوراً قابل‌درمان نیست.

 

بیشتر بخوانید:علت التهاب ریه چیست؟

 

درمان خانگی کبد چرب

اصول مراقبت شخصی و اقدامات خانگی برای درمان کبد چرب شامل تغییر عادات غذایی و افزایش فعالیت فیزیکی می‌شوند. افراد مبتلا به کبد چرب باید به تغییراتی در رژیم غذایی خود اقدام کنند و فعالیت‌های مناسب را به برنامه‌های روزانه خود اضافه کنند. در این راستا، اهمیت حذف برخی موارد غذایی غنی از چربی و قند از رژیم غذایی به ویژه مشخص است. افراد باید از مصرف مواد غذایی حاوی چربی اشباع و ترانس‌چربی، مثل انواع روغن‌های ناسالم و محصولات پرچرب، کاسته و به جای آن‌ها از منابع چربی سالم مانند روغن زیتون و آووکادو استفاده کنند.
همچنین، افزودن میوه‌ها، سبزیجات، ماهی و محصولات کم چرب به رژیم غذایی، بهبود وضعیت کبد چرب را تسریع می‌بخشد. مصرف آب نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و باید به میزان کافی آب در طول روز نوشیده شود. در کنار تغییرات در رژیم غذایی، افزایش فعالیت‌های ورزشی مانند پیاده‌روی، شنا یا تمرینات متنوع، بهبود عملکرد کبد را تسهیل می‌کند. به این ترتیب، اصول مراقبت فردی و اقدامات خانگی می‌توانند نقش مهمی در مدیریت و کنترل کبد چرب ایفا کنند.
 

برای درمان کبد چرب چه غذاهایی نباید خورد؟

اصول مراقبت شخصی و تدابیر خانگی جهت مدیریت کبد چرب، از طریق تغییر عادات غذایی و فعالیت‌های فرد، بسیار حائز اهمیت است. افراد مبتلا به کبد چرب باید اقداماتی را در زمینه تغذیه انجام دهند، از جمله حذف برخی موارد از رژیم غذایی خود و جایگزینی آنها با مواد غذایی مناسب. یکی از نخستین مواردی که باید از برنامه غذایی حذف شود، روغن‌های حیوانی یا اسیدهای چرب اشباع و اسیدهای چرب ترانس است. به جای این‌ها، می‌توان از روغن‌های گیاهی مانند زیتون، آفتابگردان و کنجد بهره برد.
غذاهای فرآوری شده، فست فود و آماده به دلیل حاوی نمک و روغن فراوان، برای افراد مبتلا به کبد چرب توصیه نمی‌شوند. همچنین، مصرف غذاهای شیرین و حاوی قند نیز باید به دلیل اثرات آسیب‌زا بر جذب به کبد، محدود گردد. در ضمن، نوشیدن الکل برای افراد مبتلا به کبد چرب کاملاً ممنوع است، زیرا الکل باعث تخریب سلول‌های کبدی و تضعیف عملکرد کبد می‌شود. این تدابیر ساده در طولانی‌مدت می‌توانند به بهبود وضعیت کبد چرب کمک کنند.
 

برای درمان کبد چرب چه غذاهایی باید خورد؟

مصرف میوه و سبزیجات، به دلیل حاوی فیبرها، نه تنها باعث ایجاد احساس سیری می‌شود بلکه به کاهش وزن و توده‌ی چربی نیز کمک می‌کند. ویتامین C موجود در این مواد غذایی نه تنها سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند بلکه به بازسازی سلول‌های کبدی نیز کمک می‌کند.
استفاده از منابع امگا ۳، یکی از اقدامات موثر برای حفظ سلامت کبد است. منابع حیوانی مانند انواع ماهی مانند ساردین، سالمون، و تن، همچنین منابع گیاهی مانند گردو و زیتون، بسیار غنی از امگا ۳ هستند و مصرف آنها می‌تواند به بهبود وضعیت کبدی کمک نماید. این امگا ۳ اسیدهای چرب ضروری را فراهم می‌کنند که در حفظ سلامت کبد و کنترل سطح چربی در بدن تأثیرگذار هستند.