تزریق دارو و انواع روش های تزریق
تعداد کلمات: 1220تزریق روشی درمانی است که برای ورود مستقیم دارو به بدن و رگهای خونی مورد استفاده قرار میگیرد، گاهی اوقات استفاده از داروهای مایع و تزریقی نسبت به نوعهای دیگر از اولویت بالاتری برخوردارند. در زمانهایی که به تأثیرگذاری سریع دارو نیاز است یا بیمار قادر به مصرف داروی خوراکی نیست مانند زمان بیهوشی، داشتن مشکل بلع و استفراغ مداوم از داروهای تزریقی استفاده میشود. در ادامه این مقاله به توضیح بیشتر درباره داروهای تزریقی و انواع روشهای تزریق خواهیم پرداخت.
تاریخچه سرنگ و سرسوزن
صد سال قبل از میلاد مسیح بود که طبیبی به نام جالینوس شکل اولیه سرسوزن پزشکی را با آزمایش بر روی افراد مرده در زمان تشریح جنازه ابداع کرد و پس از آن در قرن نهم میلادی، پزشکی عراقی به نام علی الموصلی برای ساکشن کردن از شیشهای استوانهای کلمه سرنگ را به کار برد. با گذشت زمان و در سال ۱۸۵۳ میلادی دکتری به نام الکساندر وود به منظور انجام تزریقات زیر جلدی نوعی سرنگ که تقریباً به سرنگهای امروزی شباهت داشت را اختراع کرد و رفته رفته پزشکان دیگری از جمله چارلز پراواز سرنگهای کاملتری ساختند و ساختههای آنها از شهرت زیادی برخوردار شد. سرانجام در سال ۱۹۴۹ اولین سرنگهای یکبار مصرف توسط فردی به نام آرتور اسمیت ساخته شدند و با مرور زمان به تولید انبوه رسیده و پیشرفتهتر شدند.
انواع روشهای تزریق
تزریق انواع مختلفی دارد که برای اهداف پزشکی و درمانی از آنها استفاده میشود. اگر بخواهیم انواع مختلف تزریق را نام ببریم میتوانیم به تزریق وریدی، عضلانی، زیر جلدی و داخل جلدی، داخل استخوانی و زیر پوستی اشاره کنیم که هر کدام از آنها ویژگیهای خاص خودشان را دارند با ما همراه باشید تا در ادامه به بررسی انواع روشهای تزریق بپردازیم.
تزریق عضلانی
این نوع تزریق بیشتر از طریق باسن انجام میشود، علاوه بر این در بازو و عضلات ساق پا نیز میتوان این تزریق را انجام داد؛ تزریق عضلانی اغلب در موارد زیر استفاده میشود:
- کاربردهای واکسن
- تجویز پنی سیلین و استرپتومایسین
- التهاب یا واکنشهای آلرژیک
- تجویز هورمونهای تستوسترون و مدروکسی پروژسترون
- دادن دارو به بیمارانی که نمیتوانند از روشهای دیگر مصرف دارو استفاده کنند
تزریق داخل وریدی
تزریق وریدی، دارو را مستقیماً از طریق رگ به سیستم گردش خون میرساند. مناسبترین نقاط بدن برای این کار رگهای مچ دست، جلوی آرنج و روی بازوهاست، تزریق داخل رگ روشی است که به پزشک اجازه میدهد دارو یا واکسن را مستقیماً از طریق ورید بیمار به بدن او وارد کند وقتی دارو به طور مستقیم با جریان خون در ارتباط باشد باعث جذب هرچه سریعتر آن میشود به طور کلی از این نوع تزریق در موارد زیر استفاده میشود:
- تجویز داروی ضد درد
- دادن خون یا فرآوردههای خونی
- وارد کردن تغذیه پزشکی به بدن افراد دارای سوء تغذیه
- دادن الکترولیت با محلولهای مایع در مشکل کم آبی
- دادن رنگ کنتراست به افرادی که قرار است آزمایش تصویربرداری ویژه انجام دهند
- اعمال بیهوشی موضعی یا عمومی برای افرادی که تحت عمل جراحی قرار میگیرند
تزریق زیر جلدی و داخل جلدی
مناسبترین مکانها برای انجام تزریق زیر جلدی سطح بیرونی بازو یا قسمت فوقانی بیرونی ساق پاست علاوه بر این مکانها، این نوع تزریق در سینه یا پوست شکم نیز انجام میشود.
تزریق زیر پوستی
در این نوع تزریق متخصص بهداشتی یا پرستار برآمدگی بسیار کوچکی روی پوست ایجاد کرده و پس از آن تزریق را انجام میدهد، با این کار دارو به سرعت زیر پوست و بدن نفوذ کرده و نتیجه بهتری دارد. در موارد زیر از روش تزریق زیر پوستی استفاده میشود:
- تست آلرژی
- واکسنها
- غربالگری سل (توبرکولوزیس)
تزریق داخل استخوانی
این نوع از تزریق در موارد اورژانسی از طریق مغز استخوان انجام میشود. مغز استخوان حاوی شبکهای از سینوزوئیدهای وریدی است که این سینوزوئیدها مایعات و داروهای تزریقی در داخل استخوان را گرفته و به سیستم وریدی منتقل میسازد. این نکته حائز اهمیت است که هر محلول یا دارویی که برای تزریق داخل رگ تجویز میشود میتواند به داخل استخوان نیز تزریق گردد.
انواع وسایل تزریقات پزشکی
بهطورکلی برای تزریق دارو، ابزار و تجهیزات پزشکی مخصوصی وجود دارد که از این میان میتوان به: سرنگ، اسکالپ ,آنژیوکت (برانول)، سه راهه آنژیوکت و پدالکلی و ... اشاره کرد. در ادامه مقاله به بررسی برخی از لوازم مورد نیاز برای تزریق خواهیم پرداخت تا شما نیز با لوازم موجود در دسته بندی تزریقی آشنایی کاملی پیدا کنید.
سرنگ
سرنگها در دو نوع مختلف پیستون دار و بدون پیستون (لوئراسلیپ, لوئرلاک) با گیج های ۵/۲, ۳, ۵, ۱۰, ۲۰و ۶۰ سی سی یا گاواژ تولید و عرضه می شوند برای تزریق دارو یا مصارف خوراکی در زمان استفاده از سرنگ به این نکته توجه داشته باشید که علاوه بر ارتفاع سوزن و گنجایش سرنگ، میزان ضخامت سوزن نیز باید مطابق با نوع دارو انتخاب شود.
پنبه بهداشتی و پدهای الکلی
قبل از انجام تزریق حتما محل تزریق را استریل کنید و برای انجام این کار، استفاده از پنبه بهداشتی آغشته به الکل، مواد ضدعفونی کننده یا پدهای الکلی توصیه میشود. لازم به ذکر است که یکی از راههای انتقال آلودگی به بدن بیمار پوست بوده به همین دلیل ضدعفونی موضع مورد تزریق، امری بسیار مهم به شمار میرود.
سر سوزن یا نیدل
نیدل تزریق یا سوزن سرنگ وسیلهای برای انتقال مواد از داخل سرنگ به بدن افراد و برعکس بوده که به شکل یک لوله توخالی از جنس استیل ضد زنگ میباشد. سرسوزن (نیدل) وارد بدن شده و با خون شما در تماس است؛ بنابراین باید در انتخاب یک سر سوزن مناسب به مواردی مانند نوع سر سوزن، میزان ایجاد حس درد در زمان استفاده و بهداشتی بودن محصول دقت زیادی داشته باشید.در ضمن نیدل استیک شدن به مفهوم آسیب نفوذی جلدی ناشی از وسایل پزشکی نوک تیز در صورت آلوده بودن به خون یا ترشحات بدن بیماران, بزرگترین خطری است که می تواند کارکنان خدمات بهداشتی درمانی را تهدید کند. آسیب ناشی از سر سوزن موجب ۸۰ تا ۹۰ درصد انتقال بیماریهای عفونی به این افراد می شود.
اسکالپ
اسکالپ وین که به آن سر سوزن یا کاتتر پروانهای نیز گفته میشود برای رگ گیری موقت بسیار مناسب بوده و به دلیل کاربردهای مختلف و عملکرد خوب ابزاری پرمصرف در پزشکی میباشد. از اسکالپ برای دسترسی به رگ یا شریان سطحی به منظور تزریق داخل وریدی یا فلبوتومی (خونگیری) استفاده میشود.
سه راهه آنژیوک
این وسیله به صورت همزمان و به طور موازی مایعات مختلف را به رگ و بدن بیمار هدایت میکند و با بدنه ای بسیار شفاف این امکان را فراهم می کند تا بتوانید وجود هرگونه حباب هوایی که قابل رویت باشد را ببینید و قابلیت کنترل و جلوگیری از ورود هوا به رگ بیمار را داراست.
آنژیوکت یا برانول
آنژیوکت یک وسیله پزشکی پرکاربرد بوده که از آن بهمنظور تزریق دارو و مایعات به درون رگها و نمونه گیری خون استفاده میشود. این محصول در سایزهای مختلف و با رنگ بندی متفاوت تولید شده و قطر سرسوزن آن از ۱۴ تا ۲۶ متغیر است. در زمان استفاده از برانول میتوانید به مدت طولانی مثلا سه روز آن را با چسب آنژیوکت درون رگ نگه داشته و تعویض نکنید. لازم به ذکر است که از این محصول علاوه بر تزریق برای انجام پیرسینگ و در دامپزشکی نیز استفاده میکنند.
کلام آخر
توصیه میشود که برای انجام هر کدام از انواع تزریقات آموزشهای لازم را دیده باشید در غیر این صورت با کمک کادر درمان این کار را انجام دهید. ما در این مقاله از سایت تامین شو سعی داشتیم که همه چیز در مورد انواع تزریق را به شما توضیح دهیم تا بتوانید با خیالی آسوده این کار را انجام داده و مسیر بهبودی را بپیمایید.
