درمان انحراف شست پا (دلیل به وجود آمدن هالوکس والگوس)

انحراف شست پا که با نام هالوکس والگوس نیز شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین ناهنجاری‌های پا به شمار می‌آید و گاهی به آن بونیون شست پا می‌گویند. این وضعیت به دلیل رشد یک برجستگی استخوانی اضافی در سمت بیرونی انگشت شست پا ایجاد می‌شود. فشار ناشی از راه رفتن، ایستادن طولانی‌مدت و استفاده از کفش‌های تنگ می‌تواند باعث انحراف شست پا به سمت بیرون شود. هالوکس والگوس نه تنها به لحاظ زیبایی ظاهری ممکن است مشکل ‌ساز باشد، بلکه می‌تواند درد شدیدی ایجاد کند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. هالوکس والگوس شیوع بالایی در جامعه دارد و بیشتر در میان زنان و افراد سالمند دیده می‌شود. در ادامه به طور دقیق‌تر توضیح خواهیم داد که انحراف شست پا چیست و با علائم و روش‌های درمان انحراف شست پا بیشتر آشنا خواهیم شد.

هالوکس والگوس چیست؟

هالوکس والگوس به برجستگی استخوانی گفته می‌شود که در قسمت خارجی انگشت شست پا شکل می‌گیرد. این تغییر شکل به دلیل فشار مداوم بر روی مفصل شست پا (مفصل متاتارسوفالانژیال یا MTP) طی سال‌ها ایجاد شده و به‌تدریج باعث انحراف انگشت شست به سمت بیرون می‌شود. این وضعیت در اصطلاح پزشکی به‌عنوان هالوکس والگوس شناخته می‌شود. هالوکس والگوس می‌تواند باگذشت زمان باعث درد، تورم و حتی ایجاد آرتریت در مفصل شست پا شود. بونیون یا (هالوکس والگوس) ممکن است در یک یا هر دو پا شکل بگیرد.

علت کج شدن انگشت شست پا چیست؟

برای ابتلا به هالوکس والگوس نمی‌توان یک علت واحد را مطرح کرد، بلکه چندین عامل مختلف به طور هم‌زمان در بروز این مشکل نقش دارند. ژنتیک یکی از عوامل مؤثر در ابتلا به این عارضه است. برخی از ژن‌ها می‌توانند باعث افزایش انعطاف‌پذیری رباط‌ها شوند و در نتیجه احتمال ایجاد بونیون را افزایش دهند. به همین دلیل، هالوکس والگوس تا حدی دارای زمینه ارثی و خانوادگی است. علاوه بر این، پوشیدن کفش‌های نامناسب و تنگ، ایستادن طولانی‌مدت، و فشاری که هنگام راه رفتن به پا وارد می‌شود، در افرادی که زمینه ارثی برای این بیماری دارند، می‌تواند به‌عنوان علت بروز هالوکس والگوس و انحراف شست پا مطرح شود.

راه های درمان انحراف شست پا

احتمالاً این سؤال برای شما هم پیش‌آمده که درمان انحراف شست پا چگونه است؟ متأسفانه، باید بگوییم که پس از تشکیل بونیون ‌ها، امکان از بین بردن آن‌ها وجود ندارد و به همین دلیل، درمان هالوکس والگوس بیشتر بر مدیریت و کاهش علائم تمرکز دارد. این درمان به دو دسته خانگی و پزشکی تقسیم می‌شود. برای درمان کجی شست پا در منزل، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• نوارها و پدهای مخصوص بونیون: استفاده از پدهای بدون نسخه که برای درمان بونیون طراحی شده‌اند، می‌تواند به کاهش التهاب و درد کمک کند. همچنین، نوارهای طبی می‌توانند برای نگه‌داشتن پا در وضعیت صحیح مفید باشند.
• تغییر کفش و استفاده از کفش مناسب: پوشیدن کفش‌هایی با پنجه پهن می‌تواند فشار وارد بر انگشتان پا را کاهش دهد. همچنین، می‌توانید از وسایل مخصوصی استفاده کنید که پنجه کفش‌های خود را پهن‌تر کنند.
• مسکن‌ها: مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، به همراه استفاده از کمپرس یخ، می‌تواند به کاهش درد و التهاب در ناحیه آسیب‌دیده کمک کند.
• کفش‌های ارتوپدی: کفش‌های ارتوپدی ویژه می‌توانند به اصلاح وضعیت پا و کاهش انحراف شست پا کمک کنند. همچنین، بستن آتل در طول شب ممکن است در کاهش علائم و بهبود وضعیت برخی از افراد مؤثر باشد.
• فیزیوتراپی: ماساژ، فیزیوتراپی و اولتراسوند درمانی می‌توانند به کاهش چسبندگی‌های بافت نرم و کاهش درد و التهاب ناشی از بونیون کمک کنند. تمرین‌های تقویتی می‌توانند به بهبود قدرت عضلانی اطراف بونیون کمک کرده و وضعیت طبیعی پا را بهبود بخشند.
• تزریق موضعی داروهای استروئیدی: تزریق استروئیدها می‌تواند به کاهش درد و التهاب در مفصل آسیب‌دیده کمک کند. با این حال، تزریق‌های مکرر یا تزریق به خود مفصل ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد. این نوع درمان معمولاً در موارد شدید و درصورتی‌که سایر روش‌ها مؤثر نباشند، برای به تأخیرانداختن یا جلوگیری از جراحی استفاده می‌شود.
• جراحی: در مواردی که درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند و شدت بیماری به حدی باشد که راه‌رفتن را دشوار کند، جراحی توصیه می‌شود. به این جراحی بونیونکتومی گفته می‌شود. در طی این عمل، پزشک بونیون را برمی‌دارد و انگشت‌ها را مجدداً تراز می‌کند تا انحراف ناشی از بونیون اصلاح شود. این روش‌ها می‌توانند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به هالوکس والگوس کمک کنند.

انحراف شست پا در چه افرادی شایع تر است؟

آمارها نشان می‌دهند که از هر چهار ایرانی، یک نفر به انحراف شست پا دچار است. این بیماری بیشتر در بین زنان شایع است و می‌تواند یک یا هر دو پا را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین، افراد مسن بیشتر در معرض ابتلا به هالوکس والگوس قرار دارند. با این حال، جدای از عوامل وراثتی، این بیماری می‌تواند در افرادی که از کفش‌های نامناسب استفاده می‌کنند یا پاهایشان تحت‌فشار زیادی قرار می‌گیرد، نیز رخ دهد. به همین دلیل، نمی‌توان این بیماری را تنها مختص به گروه خاصی دانست، زیرا تهدید انحراف شست پا برای همه افراد وجود دارد.

آیا می ‌توان از کج شدن انگشت شست پا جلوگیری کرد؟

با توجه به پاسخ به این سؤال که هالوکس والگوس چیست؟ باید دلایل مختلف این اختلال را بهتر درک کرده باشید. به‌طورکلی، پیشگیری از بروز هالوکس والگوس کار آسانی نیست؛ اما یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای پیشگیری از این بیماری، پوشیدن کفش مناسب است. در ادامه به چند نکته مهم برای انتخاب بهترین کفش برای جلوگیری از انحراف شست پا اشاره می‌کنیم:

• از پوشیدن کفش‌های نوک‌باریک خودداری کنید: کفش‌های نوک‌باریک می‌توانند فشار زیادی به انگشتان پا وارد کنند و خطر ایجاد انحراف شست پا را افزایش دهند.
• به هماهنگی ساخت کفش با فرم پاهای خود توجه کنید: هنگام خرید کفش، حتماً به هماهنگی شکل و ساختار کفش با فرم پاهای خود دقت کنید. توجه داشته باشید که اندازه و قالب کفش‌های برندهای مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
• کفش‌های خود را بادقت انتخاب کنید: کفش‌های شما نباید هیچ‌گونه فشار یا آسیبی به پاهایتان وارد کنند. مطمئن شوید که کفش‌ها به‌اندازه کافی راحت هستند و فضای مناسبی برای انگشتان پا فراهم می‌کنند.

رعایت این نکات می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به هالوکس والگوس کمک کند و از ایجاد مشکلات مربوط به انحراف شست پا جلوگیری نماید.

بیشتر بخوانید: بهترین درمان قوز کمر

نحوه تشخیص هالوکس والگوس

در اولین ویزیت، پزشک معالج (متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یا متخصص ارتوپدی) یک معاینه کامل از کف پای شما انجام می‌دهد. برای این کار، پزشک ابتدا شرح حال دقیقی از وضعیت سلامتی شما می‌پرسد. هدف از این معاینه اولیه، تعیین میزان آسیب ‌دیدگی و علت احتمالی آن است. در این مصاحبه، پزشک ممکن است سؤالات زیر را از شما بپرسد:

• سابقه بروز مشکل در پای شما چگونه بوده است؟
• تاکنون چه مراقبت‌هایی برای مشکل هالوکس والگوس انجام داده‌اید؟
• آیا پزشک دیگری توصیه به عکس‌برداری، تصویربرداری یا آزمایش‌های دیگر کرده است؟
•  در حال حاضر چه علائمی دارید و این علائم چه تأثیری بر روند زندگی شما گذاشته است؟
•  اگر درد دارید، محل آن کجاست و شدت آن چقدر است؟ آیا شدت درد در طول روز تغییر می‌کند؟
• انجام چه‌کارهایی برایتان دشوار است؟
• چه کارهایی را نمی‌توانید انجام دهید؟
• آیا روش‌هایی وجود دارد که به کاهش شدت علائم شما کمک کند؟

چه زمانی برای انحراف انگشت شست پا به پزشک مراجعه کنیم؟

کج شدن انگشت شست پا معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌کند؛ اما اگر با علائم زیر مواجه شدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید:

• احساس درد شدید در پا یا انگشتان: این می‌تواند نشان‌دهنده پیشرفت مشکل و نیاز به بررسی‌های بیشتر باشد.
• مشکل در راه رفتن یا حرکت دادن پا: اگر انحراف شست پا باعث اختلال در حرکت یا راه رفتن شما شده است، نیاز به ارزیابی پزشکی دارید.
• وجود برآمدگی در نزدیکی پایه انگشت شست پا: این برآمدگی ممکن است نشان‌دهنده بونیون باشد که نیاز به توجه و درمان دارد. تورم در انگشتان پا یا اطراف آنتورم می‌تواند نشانه‌ای از التهاب یا مشکل دیگری باشد که نیاز به معاینه پزشک دارد.

اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، مراجعه به پزشک ضروری است تا از تشخیص درست و درمان مناسب برخوردار شوید.
 

کلام آخر

در این مطلب به بررسی هالوکس والگوس و روش‌های درمان آن پرداختیم. هالوکس والگوس که به انحراف شست پا نیز معروف است، یکی از مشکلات شایع پا با زمینه ارثی و خانوادگی است. این عارضه می‌تواند باعث درد و التهاب در مفصل MTP شست پا شده و در موارد پیشرفته، حتی راه رفتن را دشوار کند. درمان هالوکس والگوس به دو روش جراحی و غیرجراحی صورت می‌گیرد. روش‌های غیرجراحی شامل استفاده از پدها و نوارهای طبی، کفش‌های ارتوپدی، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها) برای کاهش درد و التهاب و تزریق کورتیکواستروئیدها است. اگر درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند، جراحی گزینه بعدی است. عدم درمان می‌تواند به عوارض جدی‌تری از جمله آرتروز منجر شود.